Zakład Odzysku Energii w Kraśniku. W zgodzie z polskimi i europejskimi przepisami

Aktualności
Typography
  • Smaller Small Medium Big Bigger
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

W kraśnickim Urzędzie Miasta od 2021 roku trwa postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji środowiskowej dotyczącej budowy Zakładu Odzysku Energii. Aby to nastąpiło, konieczne jest uzyskanie opinii Wód Polskich, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wody Polskie wydały opinię  już w ubiegłym roku. W kwietniu pojawiło się stanowisko Sanepidu.

Inwestorzy oraz autorzy raportu środowiskowego wnikliwie zapoznali się ze stanowiskiem Sanepidu. Przygotowano bardzo precyzyjną analizę prawną, która w połowie maja została przekazana do Urzędu Miasta w Kraśniku. Wkrótce w magistracie zostanie przedłożona również analiza ekspercka odnosząca się do dokumentu Sanepidu.

Warto podkreślić, że żadna opinia, w tym sanitarna, nie wiąże organu prowadzącego postępowanie w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych przedsięwzięcia. Zgodnie z prawem powinien on zweryfikować prawidłowość i zasadność takiej opinii i wyjaśnić swoje stanowisko.

Każdy niech wypowiada się w zakresie swoich kompetencji
Urząd Miasta przed wydaniem decyzji środowiskowych każdorazowo zwraca się do instytucji wyspecjalizowanych, takich jak Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej czy właściwe do przeprowadzenia oceny wodnoprawnej. Każda z nich ma inny zakres swoich kompetencji i jest merytorycznie przygotowana do oceny tylko tych aspektów planowanego przedsięwzięcia, które są związane z jej działalnością. Jedynie organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych musi ocenić wszystkie kwestie łącznie.
Tymczasem w opinii Sanepidu znalazło się wiele stwierdzeń, które wykraczają poza zakres postępowania, np. polemika z ustawodawcą o zasadności budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów lub rozważania dotyczące gospodarki odpadami, ochrony wód podziemnych oraz odnoszące się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wykroczyło to zdecydowanie poza kompetencje tej instytucji.
Sanepid powinien zaopiniować warunki realizacji przedsięwzięcia pod kątem wymagań higienicznych i zdrowotnych, tymczasem jego stanowisko w sprawie budowy Zakładu Odzysku Energii w Kraśniku dotyczyło przede wszystkim zupełnie innych kwestii, jedynie luźno związanych z zakresem działalności opiniującej instytucji.

Wody podziemne bezpieczne
W zakresie gospodarki wodno-ściekowej organem właściwym do oceny wpływu inwestycji na środowisko jest Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie. Instytucja ta już w swojej pierwszej opinii, po zapoznaniu z kartą informacyjną projektu i przedstawionymi w niej rozwiązaniami, stwierdziła, że dla kraśnickiego przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, a konsekwentnie nie ma podstawy prawnej do jego uzgodnienia. Stanowisko to przedstawione zostało w opinii z 29 lipca 2021 r.  i podtrzymane w grudniu 2021 r. po przedstawieniu pełnego raportu z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Według  właściwej dla tej tematyki instytucji, budowa i funkcjonowanie ZOE nie niesie za sobą skutków w postaci możliwości zaistnienia znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko.

Gospodarka odpadami zgodna z przepisami
W opinii Sanepidu zawarto interpretację idei gospodarki odpadowej o obiegu zamkniętym i rozważania w sprawie położenia nacisku na zachęcanie mieszkańców do lepszego i nowatorskiego sortowania śmieci. Okazuje się, że formułując takie tezy organ sanitarny całkowicie wyszedł poza zakres swoich kompetencji i nie dokonał żadnej oceny w oparciu o rzeczywisty stan gospodarki odpadami na terenie Kraśnika.  
Dopuszczalność, zasady funkcjonowania i rola instalacji do termicznego przekształcania odpadów zostały uregulowane w przepisach prawa. Przepisy są jednoznaczne! Ramy prawne przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym zostały ustanowione w ustawie o odpadach. Dopuszczalność termicznego przekształcania odpadów komunalnych została z kolei określona przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Instalacje termicznego przekształcania odpadów w polskim i europejskim prawie
Czytając opinię Sanepidu odnosi się wrażenie, że organ ten kwestionuje w ogóle koncepcję funkcjonowania instalacji do termicznego przekształcania odpadów i ideę termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem użytecznej i taniej energii. Tymczasem nie jest rolą tej instytucji decydowanie o tym, jakie metody przetwarzania odpadów powinny być stosowane w Polsce. To postulaty do prawodawcy, a nie odniesienie się do aktualnego stanu prawnego.  
Co mówią na ten temat przepisy? Ramy prawne dla gospodarki o obiegu zamkniętym wyznaczają przepisy ustawy o odpadach. Akt prawny został znowelizowany na początku 2022 roku w ramach implementacji do polskiego prawa tzw. unijnego pakietu odpadowego dotyczącego gospodarki w obiegu zamkniętym. Przyjęto rozwiązania zwiększające nacisk na ponowne użycie, sortowanie i recykling odpadów.
Nowe przepisy są przede wszystkim krokiem w stronę odejścia od składowania odpadów, nie zaś zaniechania ich termicznego przekształcania. Część odpadów wyselekcjonowanych w procesie sortowania nie nadaje się do recyklingu, wykorzystanie ich jako paliwa w ramach instalacji jak ZOE jest więc w zasadzie jedynym rozwiązaniem.
Termiczne przekształcanie odpadów z odzyskiem energii znajduje się wyżej w hierarchii sposobów przetwarzania odpadów niż procesy unieszkodliwiania, wśród których najmniej preferowanym jest składowanie odpadów.
Komisja Europejska w jednym z komunikatów, który koncentrował się na  kwestii odzysku energii z odpadów i jego miejscu w gospodarce o obiegu zamkniętym, wyraźnie wskazała, że odzysk energii z frakcji kalorycznych nieprzydatnych do recyklingu wpisuje się w działanie gospodarki o obiegu zamkniętym jako niezbędne uzupełnienie recyklingu, szczególnie w państwach członkowskich, które w dalszym ciągu w znacznej mierze polegają na składowaniu odpadów. W Polsce w 2019 roku była to masa 42 proc. zebranych odpadów.

Rząd również za
Na istotną rolę instalacji do termicznego przekształcania odpadów w systemie gospodarki odpadami wskazują też dokumenty krajowe. W uchwale Rady Ministrów z 6 maja 2021 roku wskazano, że brakujące moce przerobowe instalacji do termicznego przekształcania odpadów w 2028 roku i w 2034 roku wyniosą odpowiednio: 3 233 tys. ton/rok i 3 070 tys. ton/rok. Rząd zdecydował, że należy przyjąć minimalną niezbędną moc przerobową dla instalacji termicznego przekształcenia pozostałości po przetwarzaniu odpadów komunalnych na poziomie (2034 r.) 4204 tys. ton/rok. Będzie to stanowić 25 proc. przetwarzanych odpadów komunalnych. Inwestycje w instalacje do termicznego przekształcania odpadów są więc niezbędne dla realizacji założeń krajowego planu gospodarki odpadami, jak również pozwolą zredukować masę odpadów trafiających na składowiska - zgodnie z założeniami gospodarki obiegu zamkniętego.

Segregacja od lat priorytetem w Kraśniku
W 2021 roku w gospodarce kraśnickimi odpadami recykling, przygotowanie do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych osiągnęły poziom 29 proc. przy wymaganym prawem pułapie 20 proc. Poziom odzysku materiałowego z frakcji suchej odpadów zbieranych selektywnie wyniósł w 2021 roku 86 proc., co stanowi jeden z najwyższych wskaźników w województwie lubelskim. Jednocześnie w ubiegłym roku odsetek składowanych odpadów wyniósł 22 proc. w odniesieniu do ilości zbieranych odpadów komunalnych, co oznacza, że już obecnie w Kraśniku składuje się mniej niż stanowi przyszły wymóg na lata 2025 - 2029, który dopuszcza składowanie maksymalnie 30 proc. masy odpadów zebranych.
Te wyniki są rezultatem ciągłych inwestycji w linie technologiczne do segregacji odpadów, nowoczesnego kompostownia, sprawnego funkcjonowania składowiska, logistyki zbierania oraz rozbudowanej i skutecznej edukacji ekologicznej.

Bezpieczeństwo energetyczne miasta
Instalacje waste to energy, takie jak przygotowywana w Kraśniku, pełnią nie tylko istotną rolę w zakresie domknięcia systemu gospodarki odpadami, ale również mają znaczenie energetyczne - są źródłem ciepła i prądu.  Mając na uwadze obecną sytuację związaną z dostępnością paliw kopalnych tego typu instalacje stanowią istotny element infrastruktury energetycznej pozwalający na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców miasta w oparciu o paliwo dostępne lokalnie.

***

Partnerzy prowadzący projekt budowy Zakładu Odzysku Energii w Kraśniku postawili na sprawdzoną i bezpieczną technologię, której zastosowanie będzie korzystne ekologicznie i ekonomicznie dla mieszkańców. Zapewni również bezpieczeństwo energetyczne i stabilne ceny ciepła. Cały proces inwestycyjny jest transparentny, opinia publiczna informowana jest o kolejnych etapach przedsięwzięcia, udzielane są odpowiedzi na najtrudniejsze pytania. Inwestorom zależy, by wszystkie zaangażowane strony również kierowały się przepisami prawa oraz podejmowały decyzje w oparciu o sprawdzone naukowo fakty. (JK)